نگهداری نوزاد

حرارت اتاق نوزاد را بین 18تا20 درجه بیشتر نباشد ، نوزاد را در سرما قرار ندهید و بیش از اندازه نیز نپوشانید . لباس نوزاد بایستی سبک و گشاد و راحت باشد . از قنداق کردن نوزاد که یک عمل غیربهداشتی و زیان آور است بپرهیزید و از قنداق کردن نوزاد حتی بمدت کوتاه خودداری کنید

حمام کردن روزانه نوزاد با داشتن بند ناف نه تنها اشکالی ندارد بلکه مفید است . از بدو تولد نوزاد بایستی حداقل یک روز در میان حمام داده شود و تمام بدن نوزاد را با آب و صابون و یا شامپوی مناسب شستشو داد . حمام دادن نوزاد بهیچوجه اثر سوء روی ناف نوزاد و محل ختنه نداشته بلکه شستشوی ناف با آب و صابون از بروز عفونت جلوگیری می نماید

حتما ناف نوزاد را با الکل یده پانسمان و با کاز استریل بپوشانید . روزی جند بار ناف نوزاد را با الکل و یا بتادین تمیز نمائید و پس از افتادن ناف ، محل بندناف را با الکل و یا بتادین تمیز کنید   

به هیچ وجه به چشم نوزاد دست نزنید ، اگر ترشحی نشان می دهد به پزشک مراجعه کنید

در موقع گرفتگی بینی به هیچ وجه از شیر و سنجاق استفاده نکنید ، کمی سرم فیزیولوزیک ، نرمال سالین ، داخل بینی او بچکانید

برای جلوگیری از سوختگی پای نوزاد نخاطر ادرا و مدفوع او را زود به زود عوض نمایی و در صورت ابتلا از پودر استفاده نکنید ، پای نوزاد را با آب و صابون بشوئید و خشک کنید سپس با پماد آ+د چرب نمائید

هر گریه نوزاد بخاطر گرسنگی نیست ، در صورت تداوم گریه حتما به پزشک مراجعه کنید

وجود ترشحات بیرنگ یا خون آلوده در قسمت تناسلی نوزاد دختر طبیعی است

در صورت مشاهده مواردی نظیر : زردی ، اسهال ، بیحالی ، بدنفس کشیدن و استفارغ مکرر ، خوب شیر نخوردن ، تب ، سرفه ، جوشهای چرکی ، ترشح از ناف و تشنج و حرکات غیرطبیعی در نوزاد  هر چه سریعتر به پزشک و یا مرکز بهداشتی مراجعه کنید

زردی در نوزادان موجب ضایعات جبران ناپذیر سلول مغزی و عقب ماندگی عقلانی می شود . در هفته های اول تولد بایستی دقیقا مراقب زردی در نوزاد بود . شروع زردی بیشتر در سفیدی چشم کودک بروز می کند و در تنه گسترش پیدا می کند ، بمجرد مشاهده زردی بدون فوت وقت در هر زمان از شبانه روز مراجعه نماید . این مسئله اورژانس و فوریت دارد . هرچه زردی زودتر تشخیص داده شود درمان سبکتر و راحتتر است . در موارد خفیف شاید نیاز به بستری و قرار گرفتن در زیر نور مخصوص باشد و در موارد شدید  تعویض خون حتما باید انجام گیرد . از بکار بردن پیشنهاد اطرافیان در مورد استفاده از شیرخشت و یا نور مهتابی و ...و نظایر آن خودداری کنید . بکار بردن این روشها به قیمت سلامت نوزاد تمام می شود

توجه داشته باشید که نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند دفعات اجابت مزاجشان بیشتر است ولی حجم مدفوع آنها کم  ، رنگ آن زرد و احیانا کف آلود و گاهی سبز است ، آن را با اسهال اشتباه نکنید

خوردن مایعات زیاد توسط مادر و مک زدن پستان مادر بوسیله نوزاد شیر را زیاد می کند و ناراحتی عصبی موجب کم شدن شیر مادر میشود  . قرص ضدحاملگی اثر سوء بر روی شیر مادر دارد .

در موقع شیر دادن بهداشت شخصی را رعایت کنید قبل از شیر دادن دستها را بایستی با آب و صابون و نوک سینه ها را با آب ولرم تمیز کرد

از بوسیدن زیاد نوزاد به خصوص توسط ملاقات کنندگان جدا خودداری کنید . ملاقات افراد متعدد که اغلب ناقل میکروبهای مختلف می باشند با نوزاد خطر انتقال عفونت را در بر دارد

دود سیگار برای همه کس مضر است و برای شیرخوار خطرناکتر است ، به هیچ وجه اجازه ندهید در جایی که کودکان هستند سیگار کشیده شود

مشاوره پزشکی با پزشک کودکان دو بار در ماه اول و سپس ماهی یکبار توصیه می شود. شیرخوار بایستی در فواصل معین برای معاینه ، بررسی رشد و تکامل ، دریافت دستورات تغذیه و واکسیناسیون بموقع به متخصص اطفال مراجعه نمایید . در شش ماه اول هر ماه یک بار ، در شش ماه دوم هر دو ماه یکبار ، در سال دوم هر سه تا چهار ماه یکبار و بعد از دو سال هر شش ماه یکبار

از بکار بستن توصیه های افراد غیرمتخصص و اطرافیان غیرپزشک در مورد نوزاد جدا خودداری کنید  

واکسن ها را بطور منطم انجام دهید برنامه واکسیناسیون را بخوانید . توصیه می شود که واکسیناسیون کودک در یک محل واحد انجام شود  

شیرخورانی که از پستان مادر تغذیه می شوند ، غریزه مکیدن آنان ارضاء میشود و معمولا تمایلی به مکیدن پستانک و یا انگشت خود ندارند ، لذا عدم استفاده از پستانک ارجح است ولی چنانچه شیرخوار شروع بمکیدن انگشت خود نمود بهتر است به وی پستانک داده شود تا عادت به مکیدن انگشت پیدا نکند  

از روز پانزدهم بعد از تولد روزانه 6تا10 قطره مولتی ویتامین در یک قاشق آب جوشیده خنک شده به نوزاد داده می شود   

در صورتیکه شیرخوار از شیر مادر استفاده می کند نیازی به نوشیدن آب اضافی ندارد چنانچه بعلت گرمی محیط شیرخوار نیاز به آب اضافی دادشته باشد میتوان آب جوشیده خنک شده بدون قند به شیرخوار داد . تا یکسالگی بایستی از آب جوشیده خنک شده استفاده شود

از تجویز آب قند زیاد یا داروهای خانگی مثل ترنجبین یا شیرخشت و غیره به نوزاد بایستی خوداری شود

نوزادان را طاقباز بخوابانید

بنا بر نظریه آکادمی پزشکی کودکان آمریکا، برای پیشگیری از عارضه "مرگ ناگهانی نوزادان*"(SIDS) باید آنها را به پشت خواباند، چون به پهلو خواباندن نوزاد به جای طاقباز خواباندن آنها، خطر چرخیدن نوزاد به روی شکم را در پی دارد، لذا روش قابل قبولی نیست. آکادمی پزشکی کودکان آمریکا شواهد روزافزونی در دست دارد که بنابر آنها، اقداماتی نظیر انتقال تخت نوزاد به اتاق خواب پدر و مادر و پستانک دادن به نوزاد به هنگام خواب در کاهش خطر عارضه مرگ ناگهانی نوزاد مؤثرند.

منظور از (SIDS)، مرگ ناگهانی غیر قابل توضیح نوزادی است که به نظر سالم می آید و زیر یک سال سن دارد.

از سال 1992 که این آکادمی پیشنهاد طاقباز خواباندن نوزادان را داده است، میزان مرگ ناگهانی نوزادان در ایالات متحده، بیش از 50 درصد کاهش یافته است، اما علی رغم این کاهش، عارضه SIDS  به عنوان یکی از عوامل عمده مرگ نوزادان پس از یک ماهه اول زندگی باقی است و هر ساله جان 2500 نوزاد را می گیرد. بیشتر مرگ و میرهای ناشی از SIDS، در فاصله 2 تا 3 ماهگی اتفاق می افتد که اگرچه این مسئله می تواند برای همه نوزادان و در هر جایی رخ دهد، اما میزان آن در میان نوزادان آفریقایی آمریکایی، بومی آمریکا و آلاسکا، از سرعت بیشتری برخوردار است.  برخی محققین این فرضیه را مطرح کرده اند که ممکن است به شکم خوابیدن نوزاد، تنفس او را دچار مشکل کند و یا منجر به بیش از حد گرم شدن نوزاد گردد. چنین مسایلی در برخی از نوزادان، احتمال مرگ ناگهانی را در آنها افزایش می دهد. اگرچه برخی پژوهش ها نشان داده اند که استفاده از پستانک می تواند در تغذیه نوزاد با شیر مادر اختلال ایجاد کند و بعدها نیز مشکلات دندانی را به وجود آورد (که البته این شواهد از نظر این آکادمی به اندازه کافی قانع کننده نیستند)، اما استفاده از آن به هنگام خواب در یک سال اول زندگی نوزاد با کاهش خطر عارضه مرگ ناگهانی نوزاد ارتباط دارد. بدین منظور و برای پیشگیری از عادت کردن نوزاد به پستانک، مادرانی که تمایل به تغذیه نوزاد با شیر خودشان را دارند باید پس از یک ماهگی نوزاد از پستانک استفاده کنند تا نوزاد به پستانک عادت نکرده و هم چنان از شیر مادر تغذیه کند. نکته ای که باید مد نظر داشت این است که در صورتی که نوزاد از مکیدن پستانک سر باز می زند، نباید او را مجبور کرد!

چه باید کرد؟

به منظور پیشگیری از عارضه مرگ ناگهانی نوزادان، این راهکارها پیشنهاد شده است:

1- اعم از این که زمان خواب نوزاد کم باشد یا زیاد، او را به پشت بخوابانید.

2- تشک خواب نوزاد باید سفت بوده و با ملافه ای پوشیده شده باشد.

3- اشیاء نرم مثل بالش، لحاف، اسباب بازی هایی که با الیاف خاص پر شده اند (مثل پنبه و...) و زیراندازهایی که بیش از حد بزرگ هستند (و ممکن است دور نوزاد بپیچند) را از تختخواب نوزاد بیرون بیاورید.

4- خوب است که به جای خواباندن نوزاد نزد خودتان، تختخواب او را در اتاقتان قرار دهید و نوزاد را در تخت خودش بخوابانید.

5- موقع خواب نوزاد، به او پستانک بدهید.

6- نوزاد به هنگام خواب، باید لباس کمی به تن داشته باشد و خیلی گرم نشود.

7- در طول دوران بارداری، سیگار نکشید و از قرار دادن نوزاد در جایی که در معرض دود سیگار قرار دارد، خودداری کنید.

8- نوزادتان را به مدت طولانی در صندلی مخصوصی که در اتومبیل برای او تعبیه شده است، نگذارید، چون فشار زیادی را به پشت سر نوزاد وارد می شود.

در پایان، اگر نگران الگوی خواب نوزادتان و یا خطر SIDS هستید، بهتر است با پزشک کودک خود مشورت کنید.

تغذیه شیرخواران تا سن 6 ماهگی

همانطور که در مطلب قبل ذکر شد شیر مادر بهترین و ضروری ترین غذا در 6 ماه اول زندگی طفل است. درمورد فواید شیر مادر و دلایل برتری آن به شیر فورمولا(شیرخشک) صحبت کردیم و گفتیم که در شیر مادر بیش از 300 نوع عامل ضد بیماری موجود است.

در این دوره ی زندگی، رشد بسیار سریع است و کودک با مصرف غذای خوب، رشد کافی می کند. نوزاد سالمی که با کفایت بالای مواد مغذی تغذیه می شود، انرژی کافی برای یادگیری و پاسخ دادن به محرک های محیط را دارد.

در اولین روزهای زندگی کودک یعنی در هفته اول، وزن شیرخوار کم می شود ولی از روز هفتم کودک به  وزن اولیه باز می گردد. دلیل این کم شدن وزن ، خروج کودک از محیط مایع رحم است. با رشد مناسب و تغذیه خوب در پایان 6 ماهگی، وزن کودک دو برابر وزن هنگام تولدش می شود. تغذیه کودک در 6 ماه اول، تغذیه انحصاری با شیرمادر است. کودک به هیچ ماده غذایی دیگری نیاز ندارد. حتی آب هم نیاز ندارد. اگر به دفعات کافی و مقدار مناسب شیر بخورد، کلیه نیازهایش تأمین می شود. دادن آب قند، جوشانده ها و داروهای خودسرانه یک اشتباه بزرگ است و موجب حساسیت غذایی و غیرغذایی کودک در سنین بالاتر و افزایش احتمال آلودگی به میکروب اسهال می شود.

بهترین روش برای شیر دادن به کودک

آیا کودک به میزان کافی شیر مصرف می کند؟

 اطلاع از اینکه آیا نوزاد شیر کافی مصرف می کند مشکل است، چون شیرمکیده شده از سینه را نمی توان اندازه گرفت از اینرو با روشهای زیر از کفایت مصرف شیر توسط کودک مطلع می شویم.

* افزایش وزن مطلوب شیرخوار بر اساس منحنی رشد که نیم کیلوگرم در ماه است.

* حدود 6 تا 8 بار دفع ادرار بصورت پوشک کاملاً خیس در 24 ساعت در صورتی که شیرخوار با شیر مادر تغذیه شود. ادرار پس از چند روز اول تولد باید کاملاً شفاف باشد و در غیراینصورت باید با پزشک کودک مشورت کنید.

* 5-2 بار دفع مدفوع در روز. در روزهای اول تولد حرکت روده ی کودک بدلیل دفع مکونیوم زیاد است و مدفوع کودک تیره رنگ است. از روز پنجم تولد حرکات روده نرمال شده و مدفوع آبکی یا خمیری و خردلی رنگ است و معمولاً بوی کمی دارد. تغییر رنگ مدفوع نشان دهنده بروز مشکل نیست، ولی اگر مدفوع کودک مثل روزهای نخستین همچنان تیره بود و یا تعداد دفعات مدفوع در 5 تا 21 روزگی ، کمتر از یکبار در روز شد، حتماً با پزشک مشورت کنید.

با افزایش سن کودک دفعات مدفوع کم شده و این نشانه یبوست یا بیماری نیست. بطور کامل مدفوع کم و نامنظم کودک نشانه کمبود مصرف شیر است.

- شادابی پوست، هوشیاری و سلامت ظاهری شیرخوار.

افزایش حجم شیر مادر

بهترین راه برای افزایش شیر، افزایش دفعات شیردهی است. مثلاً اگر کودک را هر 2 ساعت یکبار شیر می دادید، فواصل شیردهی را به یکساعت و نیم کاهش دهید. برای راحت تر شدن و اطمینان بیشتر، در چند روز اول، دفعات و مدت شیردهی را یادداشت کنید. مدت معمول شیرخوردن کودکان 15 دقیقه است. افزایش دفعات شیردهی سیستم هورمونی بدن را بیشتر تحریک کرده و تولید شیر افزایش می یابد.

از جمله غذاها و مواد غذایی که موجب افزایش شیرمادر می شوند:

مواد غنی از نشاسته مثل ماکارونی، به علاوه میوه هایی چون بادام، انگور، همچنین هویج، شوید، آب لیموی تازه، سیب زمینی ترشی موجب افزایش شیرمادر می شوند. در طب گیاهی آمده، خوردن عرق زیره ، برگ ترب سیاه پخته شده و 2 گرم تخم ترب در طول شبانه روز موجب افزایش شیرمادر خواهد شد.

مادران شاغل چگونه باید فرزند خود را شیر بدهند؟

این سئوال برای خیلی از مادران مطرح است، زیرا با مشغولیتی که خارج از منزل دارند نمی توانند بطور منظم به کودک شیر بدهند. این مادران باید در مدتی که در منزل هستند شیر خود را بوسیله شیردوش یا در فنجان بدوشند و در یخچال نگه داری کنند. در ساعت کاری پرستار بچه، فنجان شیر را در آب گرم گذاشته و وقتی شیر ولرم شد با قاشق کوچک به شیرخوار بدهند. در مواردی که امکان نگه داری شیرخوار در منزل فراهم نیست، بهتر است مادر، کودک را در مهد کودکی نزدیک محل کارش بگذارد تا بتواند در طول ساعت کاری چند مرتبه به کودک شیر بدهد.

سعی کنید تا حد امکان سراغ شیر خشک نروید.

زمان شروع مکمل های ویتامین و املاح برای شیرخوار

کودکی که زودتر از موعد بدنیا می آید و یا با وزن کمتر از 5/1 کیلو بدنیا می آید، نیاز به ویتامین ها و املاح زیادی دارد تا رشدش جبران شود. از اینرو دادن مکمل های ویتامین و املاح که برای نوزادان و بر اساس نیازهای آنها تنظیم شده، مفید است.

در مورد کودکان سالم، شروع قطره آهن از 6 ماهگی الزامی است و طبق تحقیقات قطره ویتامینD هم بسیار مفید است و از بروز بیماری راشیتیسم شیرخواران یا همان نرمی استخوان جلوگیری می کند.

در مورد زمان شروع تغذیه تکمیلی و یا غذای جامد و نوع آن، در مطلب بعدی توضیحات جامعی ارائه خواهد شد.

غبار حاصل از پودر بچه برای ریه خطرناک است

خبرگزاری فارس: عضو انجمن متخصصان پوست ایران با اشاره به فصل گرما و استفاده مردم از پودر بچه برای جلوگیری از عرق‌سوزشدن گفت: غبار حاصل از استفاده ناصحیح از پودر بچه برای ریه خطرناک است و باید به نحوی استفاده شود که غباری از آن بلند نشود.

 به طور کلی در محیط‌های بسته که نواحی چین‌های بدن مانند کشاله ران، زیربغل یا چین گردن در نوزادان که پوست روی هم قرار می‌گیرد موجب رشد یک‌ سری از قارچ‌ها و مخمرها می‌شود و از طرفی به علت کاهش اصطکاک بین دو لایه چسبنده پوست و ایجاد سایش، قرمزی و خارش در پوست آن نواحی نیز به وجود می‌آید.
وی افزود: در این نواحی ابتدا قرمزی، خارش و سوزش شدید ایجاد می‌شود که اگر در مراحل اولیه درمان انجام و رفع عامل نشود سایش محیط، پوست را مستعد به ابتلا به یکسری قارچ‌ها مانند قاچ کچلی کشاله ران یا رشد مخمری که عامل ایجاد بیماری اریتراسما است، می‌کند.
این متخصص پوست و مو تصریح کرد: در مورد اریتراسما که خود را به صورت قرمزی یا قهوه‌ای‌شدن پوست نشان می‌دهد و معمولاً با خارش همراه است و با خشک‌نگهداشتن محیط تا حدود زیادی برطرف می‌شود اما کچلی کشاله ران حتماً نیاز به درمان تخصصی و دارویی دارد.
وی اضافه کرد: کچلی کشاله ران بیماری قارچی مسری است که هم می‌تواند به دیگر اعضای بدن سرایت کند و هم به افراد دیگر منتقل شود و مهمترین عامل ایجاد آن رطوبت در چین‌های بدن است.
امیری در خصوص پیشگیری از این عارضه گفت: خشک‌نگهداشتن مناطق چین‌خورده بدن، استحمام روزانه، خشک‌کردن نواحی چین با سشوار پس از استحمام، پرهیز از رفتن به محیطی که موجب تعریق زیاد می‌شود و کاهش فعالیت و سایش نواحی در ساعت‌های گرم روز از مهمترین راه‌های پیشگیری است.
وی خاطرنشان کرد: استفاده از پودر بچه به نحوی که ایجاد غبار نکند و لوسیون کالامین دی در مراحل اولیه می‌تواند تا حدود زیادی قرمزی، سوزش و خارش را کاهش دهد اما در صورت ادامه بیماری حتماً باید به پزشک متخصص مراجعه کرد. زیرا هم قابل انتقال و سرایت به دیگران است و هم بر اثر تکرار و خارش، پوست، تیره‌رنگ و ضخیمَ می‌شود که خوشایند نیست.